Page images
PDF
EPUB

(Deze) rivier (heeft) vele kronkelingen, Vandaag is het huis klaar, morgen ga Oeroe- otie-vě màsoe-k

ik casuarissen jagen, Nama- savaDat hout is hard, (goed) voor huizenbouw, mi-ndàbbari-n, apa-pě mà-kie keë

De e-pe kasie-skě, sava- nà-nggoek. awe-. Vooruit is harde oever, Pare-kě maha-i. Thans leggen wij aan om te eten; na Daar vooruit is een groote bocht, (ook het eten gaan wij verder de rivier

de omschrijving van een landtong), op en verderop (hooger op) over» Maha-i e-pe kamò-n màsoe-kě.

nachten, Nama-no-kkệ mà-kie tamábě Daar aan den overkant is hooge grond, tamoe- ahie-ěm nà-nggoek, tie-ske Ra e-pe sò-mbě pare-.

tamoe mà-kie kanamie-n, maha-i Op dien hoogen grond zijn drie huizen,

e-pe noe. Sò-mbě pare- e-pe papi-s aha- iena- Brengt het touw hier, ik bind de prauw zako-d.

vast, Kara-rě akamà-n, mà-kie asie-de Deze huizen zijn van de Wammal-onim javoe-n.

en dienen voor de kangoeroejacht, Maakt dat touw los, Kara-rě e-pe a-oe> E sava- Wà-mmal oni-m ko-mbe, boegi-m. sahà-m awe

Daar vooruit zijn heuvels, Maha-i e-pe Na afloop der kangoeroe-jacht keeren zij

rà-fe- rà-fe pare-. naar Wammal terug, Tie-ske awe Er komt een prauw aan, daar vooruit; saba-m hieto-k Wa-mmal miet.

dadelijk (kunt gij die) zien, Javoe-n Van tijd tot tijd gaan wij in den drogen pětieka-nabà-m, maha-i e-pe; damie

tijd de rivier op, Ariendane- tanama-, ie-die. ariendane- tanama- pie-ge kwamie Waarom vaart gij de rivier op? Wo toreoeroe- (kanamie-n oeroe-).

kanamie-n oeroe-? In den natten tijd gaan wij naar Wammal Pijlen halen, Toerie-p (toeri-p) awe-.

terug, naar de kust, Boeràmboe-rě mà Ik ga rotan halen, Nòk toep awe-. kie hieti-k Wà-mmal miet doe-vě miet. Ik

ga

heden naar Merauke; gij moet Vertoeft gij hier lang? Wo miera-vě later (ook eens) naar Merauke komen e-he màndie-n?

en te Merauke overnachten, ten mijnent, Ik ben eergisteren gekomen; ik blijf hier Nòk nama- Armà-soe miet, wò arie-ndě een maand, Nok nanawie-se kakie

damoe-, man Armà-soe miet, wò noe naha-m; nòk zako-d màndau- ehe Armà-soe, nòk sava-. miera-vě.

Gij kent Merauke niet; gij moet het later Wat gaat gij doen? Wo to awe-?

zien; (er zijn) vele huizen ; ik heb een Ik ga het bosch in, op de varkensjacht groot huis, Wo bimbai- Armà-soe;

(varkens opzoeken), Nòk de-(-gě) miet, arie-ndè wò damie- ie-die; sava-otie-vě;

bàsie-kě awe-, (bàsie-kè wòbà-ně). nök sò-mbě sava-. Ik ga vogels jagen, Nök oesoe-be awe-. Ik zal later komen bij u, met pisang en Ik ga kajoe-poetih schors halen, om een (jonge en oude) klappers, Arie-ndě

huis (een afdak) van te maken, Nok nok manoe-màn, napie-t, ở-ngua-t, boez poe-rě awe-, a-ha nà-nggoek. mi-se, wo miet.

Voor wat? (om tegen wat te ruilen?) Tò

nà-nggoek ? Neen (niet om te ruilen); als geschenk

voor u! Ba-ke; wòhà-n kò-mbe !

Daar is een krokodil! Kjoe epete-ke!
De krokodil is ondergedoken, in het

water, Kjoe mi-ndab kosà-n, daka-
koema-.

IX

nama

Waar gaat gij heen? Wo i-ndě? Vroeger ziek, thans beter (gezond) ge> Ik ga naar Boeterieke; naar het strand (de worden, Màndie-n ierie-re,

kust); naar de tuinen; ik ga visschen; ni-nggip mi-ndàb wien. met de » kiepa" (groot rond schepnet), De regen heeft mijn sago-koek nat Nök Boe-tie miet; doe-vě miet; ma-roe gemaakt, Nok dasipěre-ke he-ë mi-n>>

miet; nòk para-ra awe- ; ie-mbarà-k. dàb nasà-k. Daar is uw vader! Wöhà-n eva-i epete-kě! Kwaamt gij gisteren? Neen, van ochtend Komt hier! ik wil met u spreken, A-ch» ben ik gekomen, Wo wie-sě nahà-m?

màn! (anaha-m !); mehàòn mako-re. Ba-kě, e-tie apa-pě nòk mà-kie nahà-m. Daar is de groote weg, Sô-mbě koï- e-pe. Ik heb te Merauke geslapen, nu ben ik Snijdt die pisang af; brengt die naar in Boeti (Boeterieke) gekomen, Nama

huis om op te hangen, Napie-t award-k; nok noe Armà-soe, nama- nòk ma-kie aha- miet, avaho-ge.

nahà-m Boe-tie. Ik heb de pisang in huis opgehangen, (Men kan te) Moppe niet slapen, (van>

Nök mi-ndàb vahò-gě napie-t sava wege de) vele muskieten, Mò-ppě noe koema-,

ba-kě, nànggie-t otie-věkě. Ik heb ('t) al opgeborgen, Nok mi-ndàb Gaat gij morgen ochtend? Zeker. E-tie baki-vvě.

apa-pě wò mana-vě? Mehà-nnaha-. Hebt gij uw pisang al gehaald ? Wò Ik slaap niet hier; ik slaap daar ginds, mi-ngàb hỏ-ge w_hà-n napie-t?

Nòk ba-ke noe ehe-; nok noe maha-i Gaat en brengt dat goed hier, Aumà-ve,

e-pe. makà-dě e-pe akamà-n.

Ik overnacht niet te Boeterieke; ik over» Die man heeft zijne vrouw geslagen, nacht in Seepadiemerieke, Nök noe O-nim e-pe mi-ndàb oesà-k esoe-m.

Boe-těriekė ba-ke; nok noe Sepa-die» Slaat dien man! A-oesàki-m 0-nim e-pe! měrieke. Gij zijt laat (langzaam) gij komt niet Heden, ben ik 's ochtends vroeg naar

gauw, Wò arie-dě ò-gě; wò kama-ke Merauke gegaan (na) geslapen (te heb» bà-kẽ naha-m.

ben te) Wiewarre, Namà- e-tie apa-pě Ik heb (hem) gezien, (maar hij) komt nók Armà-soe miet, noe Wiewà-rě. niet, Nö-kke mi-ndàb narau-,

ba-kể Heden kwam ik hier, Nama-nok kakienahà-m.

naha-m (mà-kie naha-m). Wanneer komt gij weer? Jà-ndě wo da» Gaat naar huis! A-hietoki-m! moe-man?

Gaat allen henen! Wò o-nim e-pe au» Zijt gij ziek? Wo ierie-rě?

ma-vě!

Zegt dien menschen, naar huis te gaan, Beëindigt snel uw (werk in den) tuin,

Otie-vě o-nim e-pe aurabi-m damie Kama-ke aubarin- maroe-. hieti)-k.

Vandaag ben ik klaar met bewerken Ik heb het (hen)al gezegd, Nòk mi-ndàb ra. van den grond; morgen ochtend ga Het is al bijna regentijd, B(oe)ràmboe-rě ik pisang aanplanten, Nòk namadamie- ha-i.

mi-ndàb wàmbàdě, mi-ndàb bari-n; Het is al bijna de droge tijd, Pie-gě e-tie, apa-pě nòk màkieroe-n (mà-kie» damie- ha-i.

aroe-n) napie-t. Ik heb mijn tuin afgewerkt, Nòk paja- Ik ga morgen pisangtrossen omwikkelen mi-ndàb bari-n maroe-.

(met bladeren), Apa-pě nòk àmbà-m Ik ben al begonnen (vooruit) met bewer» napie-t.

ken, Nòk maha-i mi-ndàb paja-. Ik heb al geplant, Nòk mi-ndåb aroe-n. Mijn tuin is klaar, Nòk maroe- mi-ndàb Ik ga naar den tuin om aardvruchten te bari-n.

oogsten, Nòk ma-roe miet, ki-mkě awe-.

X

Van het dorp der Kondonim tot en met

Koembe wordt één taal gesproken, Kòn» doni-m miera-vě bai-zako-d Koe-m>

bě miera-vě bai-zakod meha-n. Kombre en Misse hebben een andere taal,

Kò-mbrẻ Mi-sẽ horà-k mehà-n. Sanggasee en Domandee hebben weer een

andere taal, Sà-nggase- Do-mànde

ie-sie horà-k mehà-n. De Badee-onim hebben weer een andere

taal, Ba-de oni-m ie-sie horà-k meha-n. De menschen, die eene andere taal spre»

ken, begrijpen die van hier, Horà-k

oni-m marie-n mehà-n meha-ike. De Oeroemeriekers gaan de rivier op,

naar Badeerieke, om prauwen, Oeroe-m> oni-m kanamie-n oeroes, Ba-derie-ke

miet, javoe-n awe-. De menschen der kuststreek laden klap>

pers in de prauwen, om mede stroom> opwaarts te varen naar Badeerieke, om prauwen te halen, Doe-vě oni-m mi-sě oekoe-n, kanamie-n nà-nggoek, Ba-derie-kě miet, javoe-n awe-.

De menschen uit de bovenstreek zijn

gekomen om klappers, De-(gě) oni-m

mi-ndab nahà-m mi-sě awe-. Vroeger werden prauwen geruild voor

klappers, thans worden prauwen ge» ruild voor ijzer, Màndie-n mi-sě javoe-n nà-nggoek, nama- wò-kěrě javoe-n

nh-nggoek. De menschen uit de kuststreek hebben veel

klappers, veel visch, veel tuinen; de lie>> den uit de bovenstreek hebben veel sago, geen klappers, kleine tuinen (weinig tuinen), veel kangoeroe's, Doe-vě oni-m mi-sě otie-vě, para-ra otie-vě, maroeotie-vě; de(gě) o-nim da otie-vě, mi-sě

ba-kể, maroe- papi-s, sahà-m otie-vě. De menschen der kuststreek hebben

groote tuinen, Doe-vě oni-m sò-mbe

maroe- (oni-m). Van Oeroemrieke tot Anasai en Nawarri tot

Seriere zijn veel klappers en veel tuinen, groote tuinen, Oe-roemērie-ke A-nasa-i miet, Nawà-rie Série-rě miet mi-së otie-vě, maroe otie-vě, sò-mbě maroe-.

vě boei- e-pe.

De andere negorijen zijn zoo niet, die zijn | Hè! [Uitroep] lang geleden hebben gij

klein, 1-sie miera-vě epeta-go ba-ke, en ik al vriendschap gesloten! Giera-! papi-skě.

màndie-n wò nok dakoe-mě! De dorpen aan de kust hebben (zoet) Gij hieldt u zooeven verborgen, ik zag u

water; elke negorij heeft een put, niet, Nama- wò sarie-n, ba-kě nok ie-die. Doe-vě oni-m miera-vě daka- e-pe, Ik verborg mij niet, ik was binnenshuis, ie-sie miera-vě boei- e-pe, ie-sie miera» Nok sarie-n ba-ke, nok sava- koema-.

Ik begrijp (ken U); toen ik vroeger naar De menschen in de bovenstreek (het Gandien ging weest gij den weg,

Nok binnenland) zijn weinig in aantal; die meha-ike; màndie-n nòk Gàndie-n miet, der kuststreek zijn groot in aantal WÒ maha-i. (velen), De-gě oni-m papi-s oni-m, Zijt gij alleen? Wò zako-d ? doe-vě onimotie-vě oni-m.

Wij zijn met ons tweeën, Nòk iena- oni-m. De Bovenlanders zijn zwak van lichaam, Die man is gisteren gekomen, ik ben

de Kustbewoners zijn mooi van lichaam, vóór gisteren gekomen, E-pe o-nim groote krachtige, (weldoorvoede) men» wie-së mi-ndab nahà-m; nò-kkě na» schen, De-ge oni-m dòm wÒhà-nie, nawie-se kakie-naha-m. Doe-vě oni-m ni-nggip wòbà-nie, jà-b Hoe staat het met uw tuin? Tota-go 0-nim, jà-běmoe-k oni-m.

wòhà-n maroe-? De menschen uit het oosten zijn klein (Ik heb een) nieuwen tuin, Nò maroe-.

en zwak, Sěnda-wie oni-m papi-s wò» Is de klapperaanplant al opgekomen? hà-nie, dò- woha-nie.

Onggà-t roe-ně mi-ndàb oewà-r ? Daar zijn veel menschen, Otie-v oni-m De klapperaanplant begint uit te spruiten, epi-ndě.

Ongga-t roe-ně damie- oewà-r. Vele menschen zijn gedood, Otie-v (Dat is) later voor Merauke, om tegen oni-m mi-ndàb wazie-bě.

ijzer te ruilen, Arie-nde Armà-soe Waarom loopt die vrouw weg? Boe-btie nà-nggoek, wò-kěrě nà-nggoek. e-pe tore-kè wòra-ke?

Hè! (uitroep) ik ben moede, Jàmbà-dě ! (Een) kangoeroe! (beteekent iemand, die nok sasoe-kể.

bang is; tegenstelling van ,,basiekė"), Waarom zijt gij moede? Wò tore-ke Sahàm-ke!

sasoe- ? Wie is dat? Te kà-sàp o-nim e-pe? Ik kom van verre, (heb ver geloopen), Wie zijt gij ? Te kà-sàp wò?

Nòk mahoe-tě menggě.

« PreviousContinue »