Page images
PDF
EPUB

vliegerdag wel dertig- tot veertigduizend lieden de heuvelen rondom Foeh-Tsjowfoe bezoeken (12).

Zooals ook reeds op bladz. 402 werd aangestipt, symboliseert dus het vliegerspel van den 9den der negende maand de promotie op de ambtelijke ladder en staat het zeer waarschijnlijk in nauw verband met de staatsexamens van de achtste maand , waarvan de uitslag ongeveer tegen het ting-ko feest wordt openbaar gemaakt. Op grond hiervan kan het niet ouder wezen dan de zevende eeuw, toen het tegenwoordig in zwang zijnde stelsel van examens in het Chineesche Rijk werd ingevoerd. Het uitgaan en feestvieren in de bergen dateert echter ontwijfelbaar van voor dien tijd ; want de Kalender van King-Tsjhoe, het boek dat, zooals op bladz. 6 is gezegd, in de vijfde eeuw werd samengesteld, maakt reeds van landelijke feestmalen op dien dag gewag, terwijl zijn commentator Toe Koeng Tsjen (13), die in de zevende eeuw leefde, er nog bijvoegt, dat hij niet weet van wanneer deze dagteekenen. Of echter het oplaten van vliegers bij wijze van volksspel mede uit zoo hooge oudheid stamt, meenen wij te moeten betwijfelen. Want hoewel sommige Chineesche schrijvers (14) de uitvinding reeds toekennen aan Mih Tsze (15), den wijsgeer van de vijfde eeuw vóór onze jaartelling die, volgens de legende, een houten wouw vervaardigde die drie dagen lang vliegen kon zonder te rusten, zoo blijkt toch uit niets, dat de vlieger als speeltuig reeds vóór de samenstelling van den Kalender van King-Tsjhoe in gebruik is geweest.

Het eerste duidelijke bericht aangaande den vlieger van papier dagteekent uit het einde van de derde eeuw vóór Christus. De bekende Keizer Sji Wang (16) van de dynastie der Tshin had het toenmalige Chineesche Rijk geheel onder zijn schepter vereenigd en in handen van zijn zoon gesteld; doch deze genoot zijn troon in vrede niet. Want Lioe Pang (1%), een gewezen landman, joeg zijn onderdanen tegen hem in het harnas en wist het, dank zij de bekwaamheid van zijn opperbevelhebber Han Sin (18), zóó ver te brengen, dat hij de Keizerlijke waardigheid in handen kreeg en voor zich en zijn nakomelingen de dynastie der Han kon stichten. Deze Han Sin nu vervaardigde bij zekere gelegenheid ween papieren wouw en liet dien opgaan om

den afstand tot het Wej-Jang (19) paleis te meten; want hij wilde door den grond "graven om er in te komen” (20). Andere berichten doen buitendien nog zien, dat

(12) Social Life of the Chinese”, hoofdst. XXI.

('?) * (**) Zooals de wijsgeer Han Fej #, die in de derde eeuw vóór Christus leefde: ap. Khang Hi’s Woordenboek in verbo & ; alsmede Lioe Ngan in zijn werk Hwai-nan-tsze, hoofdst. XI.

(15) 墨子 F.
(6) 221—209 vóór Chr. Zie bladz. 132. (") #.

(1) Pe (1) In de stad Tsjhang-Ngan, die reeds op bladı. 82 is genoemd.

(20) Spiegel en Bron van alle Onderzoek”, hoofdst. LX.

de vlieger dikwerf, hetzij om signalen te geven of om berichten over te brengen, in oorlogstijd gebezigd werd. Zoo liet Kijen Wun (24), die in 550 in de stad TaiTsjhing (22) belegerd werd, een papieren wouw opgaan om van buiten af hulp in te roepen (23), en maakte twee eeuwen later de veldheer Tsjang Phej (24) van hetzelfde middel gebruik om een brief te zenden naar het kamp van Ma Soei (25), den beroemden veldheer, die zich toen ter tijde bij het bedwingen der invallen van de Tibetanen zoo verdienstelijk maakte (26). Al lossen nu al die berichten de vraag niet op wanneer de vlieger voor het eerst als speelgoed in het Rijk van het Midden in zwang kwam., 200 blijkt toch één ding met vrij groote zekerheid, namelijk dat papieren vliegers reeds eeuwen en eeuwen in China bestonden vóór zij nog in Europa hun verschijning maakten. Strutt, de schrijver van de Sports and Pastimes of the people of England” (27), zegt, dat hij voor het eerst van den vlieger melding vindt gemaakt in een klein Fransch-Engelsch woordenboek van het jaar 1690, en voegt er bij, datwanneer is onbekend — het speeltuig uit China paar Europa is overgebracht; en inderdaad, veel is er, wat voor deze veronderstelling pleit. De vliegers hebben in China bijna alle mogelijke vormen : vogels, schepen, huizen, vlinders, duizendpooten, draken, letters — doch in Emoy voor stellig meer dan de helft de gedaante van een sperwer of wouw, juist dus zooals de eerste exemplaren, die in het Rijk van het Midden werden gemaakt; ja, de geschreven naam is nog altijd door geheel China heen " papieren wouw" (28): - en nu weet iedereen dat volmaakt dezelfde naam, namelijk " paper kite”, ook aan den vlieger in Engeland wordt gegeven. Waarschijnlijk dus had het eerste exemplaar, dat in dit Rijk werd ingevoerd of in navolging van China werd vervaardigd, de gedaante van een wouw

Ook de Fransche naam ,cerf volant” en de Duitsche „fliegende Drache” wijzen op een vreemde afkomst. Immers, herten komen in Frankrijk niet zoo veelvuldig voor, en in Duitschland is een draak zulk een alledaagsch voorwerp niet: dus zal men zonder bijzondere aanleiding de namen van die dieren niet aan den vlieger hebben gegeven. In de mythologie van het Chineesche volk daarentegen spelen zoowel draak als hert een rol van gewicht. Bijna overal waar het te pas komt zijne verbeelding te laten werken, neemt de Chineesche schilder, beeldhouwer of werkman

[ocr errors]

(21) 簡文 (22) 臺城,
(23) „Spiegel en Bron van alle Onderzoek”, loc. cit.
(24) Pre 12 (26) E kit.

(29) Zie de "Geschiedboeken van de 'Thang-dynastie” ; hoofdst. «Overleveringen van 'Thijen Juel” (??) Boek IV, hoofdst. IV, 9.

(**) Kl 1. De reden waarom zoo speciaal de wouw of sperwer de grondvorm van den vlieger in China is, zal wellicht hierin zijn gelegen, dat het geschreeuw van ilen sperwer, volgens de bewoners van dat Rijk, een voorteeken is van wind. Zie het Woordenboek van Khang Hi in verbo .

zijn toevlucht tot die dieren; en geen wonder dan ook, dat in China zooveel vliegers in de gedaante van. herten en draken worden gemaakt: vormen die ook de eerste exemplaren, welke in Frankrijk of Duitschland belandden of vervaardigd werden, wellicht zullen bezeten hebben.

De vliegertijd begint te Emoy reeds in de zevende maand; doch zelden geven volwassenen er zich vóór den dag van het bergbeklimmen mede af. En nauwelijks is dit feest achter den rug, of de vliegers beginnen met het zoele najaarsweder weer langzamerhand te verdwijnen. Vreemdsoortig mag zeker de invloed heeten, dien volgens de Phi-ja (29) en het „Supplement op het algemeen Verslag der Dingen" (30) het spel op het gestel der kinderen heeft. Zij zeggen: „Tegenwoordig bedient

men zich van den wind om papieren wouwen op te laten. Den draad medetrekkende, ustijgen deze naar boven en maken dat de kleine kinderen, die met opengesperde monden hem staan aan te gapen, aldus de hitte, die in hen is, er uit doen gaan”.

[ocr errors][merged small]

(29)

»Spiegel en Bron van alle Onderzoek”, loc. cit.

(39) tap. Khang Hi's Woordenboek, loc. cit.

NEGENDE MAAND, NEGENTIENDE DAG.

DERDE FEESTDAG VAN KWAN JIN, DE

GODIN DER GENADE.

Men vergelijke' hetgeen omtrent dezen dag op bladz. 159 van dit werk is gezegd.

VIERDE HOOFDSTUK.

DE WINTER.

« PreviousContinue »